Wstęp: Gdy fikcja staje się celem podróży
Zjawisko polegające na odwiedzaniu miejsc, które posłużyły jako tło dla produkcji kinowych i telewizyjnych, w branży turystycznej zyskało miano set-jettingu. To termin będący połączeniem słów „set” (plan filmowy) oraz „jet-setting” (luksusowe podróżowanie). Choć podróże śladami ulubionych bohaterów towarzyszą ludzkości od czasów pierwszych hollywoodzkich superprodukcji, to era platform streamingowych (Netflix, HBO Max, Amazon Prime) nadała temu trendowi niespotykaną dotąd dynamikę.
Współczesny turysta nie szuka już jedynie wypoczynku – szuka immersji. Chce fizycznie wejść w świat, który do tej pory znał wyłącznie z ekranu telewizora czy smartfona. Z tego powodu biura podróży, lokalne organizacje turystyczne oraz sami rezydenci muszą dostosować się do nowej rzeczywistości rynkowej.
Ekonomiczna siła ekranu – twarde dane i statystyki
Set-jetting przestał być niszową pasją fanów popkultury, a stał się potężną gałęzią globalnej gospodarki turystycznej. Potwierdzają to najnowsze badania rynku:
- Wzrost zainteresowania: Według raportu TUI Group, aż 84% młodych podróżnych (pokolenie Z i Millenialsi) deklaruje, że inspiracją do wyboru celu podróży stał się dla nich konkretny film lub serial.
- Globalny wpływ gospodarczy: Szacuje się, że turystyka filmowa generuje obecnie miliardy dolarów rocznie, a kraje aktywnie wspierające produkcję filmową notują skokowy wzrost PKB z sektora turystycznego.
- Efekt potęgi streamingu: Aż 70% amerykańscy turystów twierdzi, że produkcje Netflixa miały kluczowy wpływ na ich decyzje paszportowe w minionym roku.
Najpopularniejsze kierunki set-jettingu ostatnich lat
Niektóre destrukcje zawdzięczają swój turystyczny renesans wyłącznie twórcom seriali. Poniższa tabela przedstawia zestawienie lokacji, które zanotowały najwyższe skoki popularności dzięki konkretnym produkcjom.
| Tytuł filmu/serialu | Główne miejsce kręcenia | Wzrost liczby turystów | Główna atrakcja dla fanów |
|---|---|---|---|
| Biały Lotos (Sezon 2) | Sycylia, Włochy (Taormina i okolice) | +50% rezerwacji noclegów w regionie | Luksusowe hotele i śródziemnomorskie plaże |
| Gra o Tron | Dubrownik, Chorwacja | Ponad 30% wzrostu turystyki miejskiej | Spacer murami Królewskiej Przystani |
| Wiedźmin | Ogrodzieniec i zamek w Polsce | Wzrost ruchu krajowego o kilkadziesiąt procent | Ruiny zamków Jury Krakowsko-Częstochowskiej |
| Emily w Paryżu | Paryż, Francja | Stały, 20-procentowy wzrost zainteresowania miastem | Kawiarnia Gabriel’a i plac w Arsenale |
Wyzwania związane z masowym set-jettingiem
Choć napływ turystów napędza lokalną gospodarkę, niesie za sobą również poważne konsekwencje. Zjawisko to często prowadzi do tzw. overtourismu (nadmiernej turystyki). Mieszkańcy małych miasteczek zmagają się z problemami, które dotychczas dotyczyły tylko wielkich metropolii.
Główne problemy wynikające z mody na lokacje filmowe:
- Wzrost cen nieruchomości: Lokalne rynki mieszkaniowe zostają zdominowane przez krótkoterminowy najem dla turystów (typu Airbnb).
- Zniszczenie infrastruktury: Nadmierny ruch pieszy i autokarowy degraduje delikatne środowisko naturalne oraz zabytkową architekture.
- Utrata autentyczności: Miejsca kultowe dla filmowców stają się komercyjnymi parkami rozrywki, z których uchodzi lokalny charakter.
Jak planować odpowiedzialne podróże śladami filmów?
Eksperti ds. zrównoważonej turystyki zalecają, aby planując wycieczkę śladami ulubionych produkcji, kierować się zasadami etycznego podróżowania. Kluczem jest unikanie szczytu sezonu turystycznego oraz wspieranie lokalnych przedsiębiorstw, a nie wielkich korporacji hotelarskich.
Set-jetting pozostanie jednym z najważniejszych trendów w turystyce. Pokazuje on, jak silnie sztuka oddziałuje na ludzką potrzebę eksploracji i jak bardzo pragniemy dotknąć magii ekranu na żywo.